सात समुद्रपारि नेपाली सँस्कृति झल्काँउँदै धीरज

जहाँ पुगे पनि आफ्नो संस्कृति बिर्सिनु हुँदैन भन्ने विश्वास बोकेका धीरजले साथीभाइहरूसँग मिलेर लन्डनमा नेपाली संस्कृति प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यका साथ कार्यक्रम आयोजना गर्ने कम्पनीसमेत स्थापना गरिसकेका छन् ।

आफ्नो माटो, सँस्कृति र गर्दै आएको पेसालाई भूगोलको सीमानाले बाँध्न नसक्ने रहेछ । शरीर हजारौं किलोमिटर टाढा पुगे पनि मन भने आफ्नै देशको आँगन अनि आफूले गर्दै आएको कर्ममा डुलिरहने रहेछ । अनि आफ्ना चाडपर्व, सँस्कार, संगीत, भेषभूषा र परम्पराको सम्झनाले बारम्बार सताइरहे रहेछ । अहिले यही भावनाको जिउँदो उदाहरण बनेका छन् मिस्टर काठमाडौं–२००१ का उपाधि विजेता, चर्चित मोडल, कोरियोग्राफर, इभेन्ट आयोजक तथा व्यवस्थापक धीरज तण्डुकार ।
उज्ज्वल भविष्यको खोजीमा एक वर्षअघि बेलायत पुगेका धीरजलाई त्यहाँको व्यस्त जीवनशैली, आधुनिकता र रमझमले आफ्नो मूल पहिचान बिर्साउन सकेन । बरु नेपालप्रतिको माया झन् गाढा बनायो । कामको व्यस्तता सकेपछि पनि उनले आफ्नो कला, संस्कृति र सामाजिक सक्रियतालाई निरन्तरता दिइरहेका छन् । नेपालबाट टाढा भए पनि नेपाललाई मनभित्र बोकेर हिँडिरहेका धीरज बेलायतमा हुने कला, संस्कृति र फेसनसँग सम्बन्धित कार्यक्रममा सक्रिय सहभागिता जनाइरहेका छन् ।
कहिले आफैं कार्यक्रम व्यवस्थापन गर्छन्, कहिले अरूले आयोजना गरेका नेपालीपन झल्काउने कार्यक्रममा अग्रपङ्क्तिमा उभिन्छन् । नेपाललाई चिनाउने, नेपाली संस्कृतिलाई जोगाउने र नयाँ पुस्तासम्म पु¥याउने उनको प्रयास निरन्तर जारी छ । सँस्कृति र परम्पराले सम्पन्न नेवार समुदायमा हुर्किएका धीरजले लन्डनमा पनि आफ्नो पहिचानलाई जीवन्त राखेका छन् । उनी कहिले लन्डनवासी नेपाली समुदायलाई एकै ठाउँमा भेला पारेर तिहारको अवसरमा भव्य म्हपूजा आयोजना गर्छन्, त कहिले भक्तपुरको प्रसिद्ध बिस्केट जात्राको झल्को दिने गरी लिंगो ठड्याएर उपस्थित नेपालीहरूलाई आफ्नै जन्मभूमिमा पुगेको अनुभूति गराउँछन् ।
एक वर्षको छोटो अवधिमै उनले दर्जनौं सांस्कृतिक कार्यक्रममा सहभागिता जनाइसकेका छन् भने धेरै स्मरणीय कार्यक्रमहरूको सफल आयोजना पनि गरिसकेका छन् । लन्डनमा आयोजना हुने अधिकांश नेपाली महोत्सवहरूमा उनको उपस्थिति रहन्छ । नेपाल महोत्सवमा उनले देखाएको सक्रियता प्रशंसनीय रह्यो । त्यति मात्र होइन, स्थानीय स्तरमा आयोजना हुने भिक्टोरिया महोत्सवमा पनि उनले नेपाली सँस्कृति प्रस्तुत गर्ने अवसर गुमाएनन् । धीरज र उनको समूहले परम्परागत नेपाली पहिरनमा सजिएर धिमे बाजासहित महोत्सवमा सहभागिता जनायो । विभिन्न देशका कलाकारहरू आ–आफ्नो संस्कृति झल्काउने भेषभूषामा उपस्थित भएको त्यो कार्यक्रममा नेपाली टोलीको प्रस्तुतिले विशेष आकर्षण सिर्जना ग¥यो । एक घण्टासम्म चलेको रोड शोमा धिमे बाजाको तालसँगै नेपाली संस्कृति प्रस्तुत हुँदा स्थानीय दर्शकहरू समेत मन्त्रमुग्ध बने । नेपाली कला र संस्कृतिको त्यो प्रस्तुति महोत्सवकै चर्चित आकर्षणमध्ये एक बन्यो ।
त्यसैगरी, नेवारी संस्कृतिको संरक्षण र प्रवद्र्धनका लागि स्थापना गरिएको पाचपुचः गुठीको आयोजनामा लन्डनको सडकमा नै नेपाल झल्कने गरी म्हपूजा सम्पन्न गरिएको थियो । उक्त कार्यक्रममा धीरज र उनको परिवारले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेको थियो । पाचपुचः गुठीकै आयोजनामा हजारौं नेपालीहरू सहभागी भएर रथ तान्दै बिस्केट जात्रा मनाउँदा उपस्थित धेरैको आँखामा भक्तपुरको सम्झना झल्किएको थियो । एकछिनका लागि सबैले आफूहरू नेपालमै रहेको अनुभूति गरेका थिए ।
नेवारी खानाको प्रवद्र्धनका लागि आयोजना हुने भोजहरूमा पनि धीरजको सिर्जनात्मक योगदान देखिन्छ । यस्तै एक कार्यक्रममा उनले नेवारी संस्कृति केन्द्रित विशेष फेसन शो आयोजना गरेका थिए । उक्त फेसन शोमा नेवार समुदायको गुफा राख्ने परम्परा, पास्नी, व्रतबन्ध, विवाह तथा मृत्यु संस्कारसम्मका जीवनचक्रसँग जोडिएका रीतिरिवाजहरूलाई कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो । जन्मदेखि मृत्युसम्मका संस्कारहरू एउटै मञ्चमा हेर्न पाउँदा दर्शकहरू भावुक बनेका थिए । धेरैले पहिलोपटक आफ्नो संस्कृतिको यति व्यापक र कलात्मक प्रस्तुति एकै ठाउँमा देख्न पाएका थिए ।
लन्डनमा आयोजना हुने नेपाली चलचित्रका च्यारिटी सो हुन् वा अन्य सांस्कृतिक कार्यक्रम, धीरजको सक्रिय उपस्थिति देखिन्छ । उनी हाल एपेक्स हेल्थ केयर सर्भिसमा कार्यरत छन् । व्यावसायिक जिम्मेवारीसँगै सामाजिक र सांस्कृतिक क्षेत्रमा पनि उत्तिकै सक्रिय रहँदै आएका धीरजले आफ्नो लगनशीलता, अनुशासन र व्यावसायिक दक्षताका कारण कार्यक्षेत्रमा समेत सम्मान र पुरस्कार प्राप्त गरेका छन् ।
उनको यो सांस्कृतिक यात्रामा परिवारको साथ पनि उत्तिकै प्रेरणादायी छ । उनकी छोरी रिभ्या तण्डुकार स्वयं प्रतिभाशाली बालप्रतिभा हुन् । उनले ‘मिस्टर एन्ड मिस युनिभर्सल नेपाल’ प्रतियोगितामा दोस्रो रनरअपको उपाधि प्राप्त गरेकी छन् । ‘लिटिल प्रिन्स एन्ड प्रिन्सेस’ प्रतियोगितामा फोटोजेनिक अवार्ड जितेकी रिभ्याले ‘नेशनल किड्स अफ द इयर’ मा दोस्रो रनरअप तथा सिंगापुरमा आयोजित ‘इन्टरनेशनल किड्स अफ द इयर’ प्रतियोगितामा प्रथम रनरअपको गौरवपूर्ण सफलता हासिल गरेकी छन् । अहिले उनी पनि आफ्ना पितासँगै लन्डनमा आयोजना हुने विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा सक्रिय रूपमा सहभागी भइरहेकी छन् । बाबुछोरीको यो सांस्कृतिक यात्रालाई धीरजकी जीवनसाथी रत्नाले निरन्तर साथ दिइरहेकी छन् । यसरी एउटा परिवार नै नेपाली कला, संस्कृति र पहिचानको दूत बनेर सात समुद्रपारि नेपालीपनको उज्यालो फैलाइरहेको छ ।
जहाँ पुगे पनि आफ्नो संस्कृति बिर्सिनु हुँदैन भन्ने विश्वास बोकेका धीरजले साथीभाइहरूसँग मिलेर लन्डनमा नेपाली संस्कृति प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यका साथ कार्यक्रम आयोजना गर्ने कम्पनीसमेत स्थापना गरिसकेका छन् । आगामी दिनमा यही संस्थामार्फत अझ व्यापक रूपमा नेपाली कला, संस्कृति र पहिचानलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमाझ पु¥याउने उनको योजना छ ।
नेपालमा सन् २००० मा मोडलिङ क्षेत्रमा प्रवेश गरेका धीरजले सन् २००१ मा मिस्टर काठमाडौंको उपाधि जितेपछि मोडलिङ क्षेत्रमा छुट्टै पहिचान बनाए । त्यसपछि उनले ग्यालेक्सी र बेटर ग्यालेक्सी मोडलिङ एजेन्सी स्थापना गरी विगत २४ वर्षदेखि विभिन्न कार्यक्रमहरूको सफल आयोजना गर्दै आएका छन् ।
बालबालिकामा रहेको प्रतिभालाई उजागर गर्ने उद्देश्यले उनले ‘लिटिल प्रिन्स एन्ड प्रिन्सेस’, ‘नेसनल किड्स अफ द इयर’, ‘मिसेस क्विन नेपाल’, ‘मिस्टर एन्ड मिस टिन’, ‘मोडल हन्ट’, ‘फेसन एन्ड स्टाइल’ लगायत अनेकौं फेसन शो आयोजना गरेका छन् । फुटबल खेलाडीहरूलाई समेटेर ‘ग्ल्यामर एन्ड स्पोट्र्स’ तथा ‘नाडा अटो शो’ जस्ता कार्यक्रमहरू समेत सफलतापूर्वक सञ्चालन गरेका छन् । यति मात्र होइन, उनले अभिनय क्षेत्रमा पनि आफ्नो उपस्थिति जनाएका छन् । केही चलचित्रहरूमा अभिनय गर्नुका साथै मोहन भुसाल, निर्णय श्रेष्ठ लगायतका चर्चित गायकका म्युजिक भिडियोहरूमा समेत अभिनय गरेर आफ्नो बहुआयामिक प्रतिभा प्रस्तुत गरेका छन् ।
आज धीरज विदेशमा बसेर पनि आफ्नो देश, संस्कृति र पहिचानलाई माया गर्ने नेपाली मनको प्रतिनिधि पात्र बनेका छन् । उनको यो यात्राले ‘देश छोड्न सकिन्छ, तर देशप्रतिको माया कहिल्यै छोड्न सकिँदैन’ भन्ने दर्शाउँछ । आफ्ना सन्तानलाई राम्रो भविष्य दिन बेलायत पुगेका धीरज आज त्यही भूमिमा उभिएर नेपाललाई चिनाइरहेका छन्, नेपाली संस्कृतिको दीप जलाइरहेका छन् र नयाँ पुस्तालाई आफ्नो पहिचानप्रति गर्व गर्न सिकाइरहेका छन् ।

प्रकाशित : शनिबार, जेठ १६, २०८३१४:३२